วิญญาณดิจิตอลของนินคุง

บอกไว้ก่อนว่า นี่ไม่ใช่เอ็นทรี่เสริมความรู้ภาษาอังกฤษ (เพราะผมเองก็เอาตัวไม่รอด ) แต่เป็นเอ็นทรี่เกี่ยวกับ Firefox ตรง ๆ เลยครับ... 

หลายครั้งที่ผมแวะเวียนไปตามกระทู้หรือบล็อกที่เขียนถึง Firefox แล้วต้องสะดุดกึก เพราะเจอคนเขียนอะไรทำนองนี้...

อืมม์ แล้วมันผิดตรงไหน? คือ.. คนเหล่านี้กำลังเรียกสิ่งที่ไม่ใช่ Plug-in ว่า "Plug-in" น่ะสิ!

ตำนานแห่งความวุ่นวาย...

เป็นเวลานานมากแล้ว ที่ผู้พัฒนาซอฟต์แวร์ได้เพิ่มช่องทางให้ซอฟต์แวร์ของตนสามารถต่อเติมเสริมความสามารถได้ โดยเรียกสิ่งที่มาเติมความสามารถนั้นอย่างหลากหลายตามใจฉันทั้ง Add-on, Add-in ,Component, Extension และแน่นอน รวมทั้ง Plug-in ด้วย  ถ้าให้พูดตามตรง คนไทยจะคุ้นเคยกับคำว่า Plug-in มากกว่า เพราะโปรแกรมฮิต ๆ หลายตัวเลือกคำนี้ เช่น ซอฟต์แวร์ของ Adobe (โปรแกรมฮิต ๆ ของ MS จะใช้คำว่า Add-in แต่คำนี้ดันไม่ฮิต คงเพราะส่วนใหญ่ไม่รู้ว่ามันมีด้วยแหล่ะ )

แต่แล้ววันหนึ่ง ก็มีผู้กล้านามว่า Mozilla เหมาเอาคำว่า Add-on, Extension และ Plug-in ไปใช้หมดเลยในโปรแกรมเดียว  

Plug-in คืออะไรกันแน่?

ใน Firefox นั้น คำว่า Plug-in จะหมายถึง สิ่งที่มาเพิ่มความสามารถให้ Firefox เล่นและเปิดไฟล์มัลติมีเดียต่าง ๆ ได้ ... ถ้าให้พูดตามตรง Plug-in ไม่ได้ทำให้ Firefox เล่นและเปิดไฟล์พวกนั้นได้หรอก เพราะ Firefox แค่มีหน้าที่ส่งไฟล์ให้ Plug-in เล่นให้ แล้วตัวมันก็จับ plug-in มาแปะลอย ๆ บนเว็บเท่านั้น (เป็นความเข้าใจส่วนตัว อาจเข้าใจผิดก็ได้ โปรดใช้วิจารณญาณ ) ให้นึกเป็นภาพก็ประมาณนี้....

Plug-in ก็เป็นเหมือนทีวีที่เปิดเล่นรายการทีวี (ไฟล์มัลติมีเดีย) ส่วนหมา (Firefox) ก็แค่แบกทีวีนั้นไว้.. ทำอะไรกับทีวีไม่ได้ นอกจากเปลี่ยนช่อง...  ระบบ Plug-in ใน Firefox ก็เป็นเช่นนี้ ตัว Firefox ไม่สามารถควบคุมอะไร Plug-in ได้มากนัก แล้วบางครั้งทีวีก็หนักเกินกว่าหมาจะแบกไหว ทำให้ล้ม.... นั่นแหล่ะสาเหตุที่หลายคนเจอปัญหากับ Plug-in บ่อย ๆ

สรุปเกี่ยวกับ Plug-in

• Plug-in ส่วนใหญ่มากับโปรแกรมเจ้าของ Plug-in นั้น ๆ น้อยรายนักที่จะมาแบบเดี่ยว ๆ  (มีเดี่ยว ๆ ที่คุ้น ๆ กันก็ Flash กับ Shockwave)
• Plug-in บางตัว มาจากการติดตั้ง Extension
• เมื่อติดตั้ง Plug-in ในระบบแล้ว จะมีผลกับทุก Profile (ถ้า Plug-in เสีย ก็เสียทั้งเครื่อง )
  
• แต่ละ Profile สามารถทำได้แค่เลือกปิด Plug-in บางตัวเท่านั้น (เริ่มมีใน Firefox 3.0)
• เราไม่สามารถ Uninstall Plug-in จากในตัว Firefox ได้
• ไม่ใช่แค่ Firefox แต่เว็บเบราว์เซอร์อื่น ๆ ก็ใช้คำว่า Plug-in ในความหมายเดียวกันนี้
• บางที Plug-in ก็ไม่ได้ใช้เปิดหรือเล่นไฟล์มัลติมีเดียเสมอไป แล้วบางทีมันก็ไม่ได้ใช้เปิดหรือเล่นไฟล์ด้วยซ้ำ
• คุณสามารถดู Plug-in ทั้งหมดในเว็บเบราเซอร์ได้โดยพิมพ์ about:plugins (สามารถใช้กับ Chrome และ Opera ได้ด้วย แต่ Safari ไม่รู้แฮะ )
• ทาง Mozilla ให้นิยาม Plug-in ไว้ว่า "Plugins help your browser perform specific functions like viewing special graphic formats or playing multimedia files. Plugins are slightly different from extensions, which modify or add to existing functionality."
  

แล้ว Add-on กับ Extension ล่ะ?

Add-on บางคนก็ใช้คำนี้เรียก Extension ซึ่งก็ไม่ผิด เพราะ Extension เป็น subset ของ Add-on ครับ  ทาง Mozilla ได้บัญญัติให้คำว่า Add-on เป็นคำเรียกรวมของอะไรก็ตามที่มาเสริมความสามารถให้ Firefox (และโปรแกรมอื่น ๆ ของ Mozilla) ทั้ง Extension, Theme, Language Pack, Plug-in เหล่านี้เรียกรวมว่า Add-on

Extension เป็นคำเรียกส่วนเสริมที่มาแก้ไขหรือเพิ่มเติมฟังก์ชั่นที่มีอยู่เดิมของ Firefox ... ไอ้สิ่งนี้แหล่ะที่ 2 คนข้างต้นนั่นพูดถึง  ตัว Extension นั้น มีจุดเด่นมากมาย เช่น ติดตั้งง่าย, ขนาดเล็ก, ไม่รบกวนระบบ, จะปิดใช้หรือถอนการติดตั้งก็สบาย และสิ่งหนึ่งที่ควรรู้ไว้ก็คือ เจ้า Extension นี้มันจะทำงานด้วย Engine ภายในของ Firefox เอง ทำให้เวลา Firefox ปรับปรุงเพิ่มเติมอะไรใหม่ ๆ มา เจ้า Extension ก็ได้พึ่งใบบุญไปด้วย เช่น Firefox 3.0 มีระบบฐานข้อมูล (SQLite) ในตัว ผู้พัฒนา Extension ก็สามารถเขียนให้ Extension ใช้ระบบฐานข้อมูลได้ไปด้วย หรือ พอ Firefox ตัดคำไทยได้ Extension ก็ตัดคำไทยได้ไปด้วย

ถ้าให้อธิบายเป็นภาพ Extension ก็เหมือนรถลากนั่นแหล่ะ มันขับเคลื่อนด้วยพลังหมา ถ้าหมาวิ่งเร็วขึ้น รถก็ไปเร็วขึ้น ถ้าหมาดริฟได้ รถก็ดริฟได้... (จริง ๆ จะวาดหมาขี่จักรยาน แต่มิสามารถ )

*จริง ๆ ก็มี Extension บางตัวก็อาศัยโปรแกรมหรือไลบรารี่ของตัวมันเองช่วยเสริมการทำงานเหมือนกัน ไม่ได้พึ่ง Engine ของ Firefox เพียงอย่างเดียว

ส่งท้าย

ก็จบแล้วครับ ใครจะเอาไปบอกต่อก็เอาไปได้เลยครับ ไม่หวง เพราะอยากให้เรียกกันให้ถูก ๆ ส่วนตัวผมคิดว่าที่หลายคนเรียกผิดนั้น อาจเป็นเพราะ Firefox เวอร์ชั่นหลัง ๆ มีเมนูภาษาไทยก็ได้ครับ แล้วมันเกี่ยวยังไง? ก็...

ผมว่าไอ้คำว่า ส่วนเสริม,  ส่วนขยาย, โปรแกรมเสริม  ชื่อมันวน ๆ อยู่แค่ ส่วน ๆ เสริม ๆ นี่ล่ะ จำยากจะตาย คนเลยเรียกเป็นภาษาอังกฤษกัน   จริง ๆ ไม่ได้กะแขวะทีมแปลไทยนะ  แต่ถ้ามีเว็บ "ส่วนเสริม มอซิลล่า" มารองรับคำพวกนี้ด้วยจะดียิ่งเลย (แต่คงต้อง ฝันไปเถอะ )

ป.ล. คำว่า Plug-in จะเขียนว่า Plug-in, Plugin, Plug-ins หรือ Plugins ก็ได้นะ (ล่ะมั้ง )